Grýzııada bıdaıdyń arǵy tegi bolýy múmkin ejelgi dánder tabyldy
ASTANA. KAZINFORM – Arheologtar qazirgi Grýzııanyń ońtústigindegi neolıt dáýirine jatatyn eki turaq aýmaǵynan qazirgi bıdaıdyń arǵy tegi bolýy múmkin ejelgi bıdaı dánderin tapty. Bul jańalyq bıdaıdyń shyǵý tegi Ońtústik Kavkazben baılanysty degen boljamdy kúsheıtedi, dep jazdy PNAS ǵylymı jýrnaly.
Ǵalymdardyń aıtýynsha, qazirgi bıdaı jabaıy astyq tuqymdasy men Taıaý Shyǵysta ósirilgen ejelgi bıdaıdyń býdandasýy nátıjesinde paıda bolǵan. Alaıda bul úderistiń naqty qaı jerde júrgeni osy ýaqytqa deıin belgisiz bolyp kelgen.
– Biz Gadachrılı-Gora jáne Shýlaverıs-Gora turaqtarynyń eń tómengi mádenı qabattarynan osy gıbrıdti bıdaıdyń eń kóne dánderin taptyq. Bul Kavkazdyń júzim men bıdaıdy mádenı túrde ósirýdiń ejelgi ortalyqtarynyń biri bolǵanyn kórsetedi, – dep jazady zertteýshiler.
Mundaı qorytyndyǵa Tbılısıdegi Grýzııa ulttyq mýzeıiniń dırektory Davıd Lordkıpanıdze jetekshilik etken grýzın, kanadalyq jáne ızraıldik arheologtar toby keldi.
Gadachrılı-Gora men Shýlaverıs-Gora turaqtary b.z.d. VI–V myńjyldyqtarǵa jatady. Dál osy kezeńde Ońtústik Kavkaz aýmaǵyna Taıaý Shyǵystan alǵashqy eginshiler kele bastaǵan.
Bul kóne qonystar ǵalymdardyń nazaryn burynnan aýdaryp keledi. Birneshe jyl buryn zertteýshiler osy jerden tabylǵan qysh ydys synyqtaryn paleohımııalyq ádispen zerttep, onda sharap nemese ashyǵan júzim shyrynynyń izderin anyqtaǵan. Bul ejelgi Grýzııa turǵyndarynyń shamamen 8 myń jyl buryn júzim ósirip, sharap jasaýmen aınalysqanyn kórsetken edi.
Qazba jumystary barysynda arheologtar eń kóne mádenı qabattardan ondaǵan ejelgi astyq dánderin tapty. Olardyń bir bóligi nan pisirýge qoldanylatyn jumsaq bıdaı bolsa, endi bir bóligi qatty suryptaǵy dánderge nemese «nandyq» bıdaıdyń yqtımal arǵy tegi sanalatyn jabaıy astyq túrine jatatyny anyqtaldy.
Radıokómirtektik taldaý nátıjesinde Shýlaverıs-Goradan tabylǵan eń kóne dánderdiń jasy shamamen 7,8–7,9 myń jyl, al Gadachrılı-Goradaǵy bıdaı dánderiniń jasy 7,7–7,8 myń jyl ekeni belgili boldy.
Zertteýshilerdiń qorytyndysyna sáıkes, qazirgi bıdaı suryptarynyń keıbir arǵy tekteri Taıaý Shyǵysta emes, dál Ońtústik Kavkaz aýmaǵynda paıda bolýy múmkin.
Eske sala ketsek, buǵan deıin BQO-da Altyn Orda dáýirine jatatyn arheologııalyq nysandar tabyldy.