Astanada saıajaılar buzylyp jatyr: ótemaqy quny men turǵyndar talaby qandaı

Máselen, sońǵy on jyl ishinde Astanada 2079 saıajaı ýchaskesi memleket menshigine ótken. Bul aýmaqtarda búginde mektep, saıabaq, ákimshilik ǵımarat jáne turǵyn úı keshenderi salynǵan. Bul týraly Astana qalasynyń ákimdigi Kazinform agenttiginiń resmı saýalyna joldaǵan jaýabynda jazylǵan.

Qala ákimdiginiń málimetinshe, bıyl taǵy 30 saıajaı ýchaskesin súrip, jerin memleket qajetine alý josparlanyp otyr. Sonyń biri — «Polıanka» saıajaı kooperatıvine qarasty aýmaq. Jeke aýdan sekildi qorshalǵan bul saıajaıda shamamen 7 myńǵa jýyq adam turady. Munda 17 kóshe bar, sonyń 5 kóshesindegi úılerdi buzý bastalyp ketken.

Qazir Fınıkovaıa kóshesinde jalǵyz jer úı qalǵan. Bul saıajaıda Dınara Shaılazımova 16 jyldan beri turady eken. Aıtýynsha, 2010 jyldary ol da janyna saıa izdep osy aýmaqqa qonystanǵan. Keıin jer telimine jańa úı salyp, jyl saıyn baý-baqsha ósirip, jemis-jıdek ekken. Qazir kórshileriniń barlyǵy úılerin buzyp, jer telimderin iri qurylys kompanııasyna satqan. Keıipkerimiz de mamyr aıynyń sońyna qaraı óz úıin buzady. Sebebi bul kósheniń boıyna jańa turǵyn úı salynady.

— Men bul saıajaıdy 2008 jyly satyp aldym. Jer telimine jańa úı salyp, 2010 jyly kirdim. Ótken jyldyń qarasha aıynda bizge iri qurylys kompanııasynyń ókilderi kelip, bul aýmaqtaǵy saıajaılar qıratylyp, ornyna turǵyn úı kesheni salynatynyn habarlady. Árbir úı naryqtaǵy ortasha baǵamen baǵalandy. Meniń úıimniń barlyq qujattary zańdy túrde tolyq rásimdelgendikten, 37 mıllıon teńgege satyldy. Kórshilerimniń úıleri de jaqsy baǵada ótti. Turǵyndarǵa mamyr aıyna deıin kóshýge ýaqyt berildi.

Bizdiń ornalasqan jerimiz óte qolaıly, mańymyzda úlken saıabaq bar. Sondyqtan bul aýmaqqa qurylys kompanııalarynyń qyzyǵýshylyǵy joǵary boldy, - dedi Dınara Shaılazımova.

Alaıaqtyqtan bastalǵan jer daýy

Mundaǵy jurttyń biri qıratylatyn eski úıden qutylýǵa asyqsa, endi biri óz baspanasyn zań júzinde rásimdeı almaı álek. Nege deısiz ǵoı? Daýdyń túp-tórkini — alaıaqtyqta jatyr.

Turǵyndardyń aıtýynsha, «Polıanka» saıajaı kooperatıviniń burynǵy tóraıymy 2000 jyldary ıesi bar jer telimderin alaıaqtyq jolmen úı izdep kelgen adamdarǵa satyp jibergen. Al elorda mańynan saıajaıdaı bolsyn da baspana alǵanyna qýanǵan jurt qoldaryna berilgen baý-baqsha qujatyna senip qalǵan. Jyldar ótken soń saıajaıdy buzý ne satý kezinde jerdiń basqa ıesi bar ekeni anyqtalǵan. Turǵyndardyń sózinshe, mundaı jaǵdaıǵa birneshe otbasy tap bolǵan.

— Buzý jumystary bastalǵan kezde men qujattarymdy bir qarap shyǵaıyn dedim. Baý-baqsha kitapshasy jetkiliksiz ǵoı. Sosyn HQO-ǵa birneshe ret baryp qujattardy teksersem, jer basqa adamǵa tirkelgen eken. Burynǵy tóraıym maǵan jerdi zańsyz túrde satyp jiberipti. Osydan keıin jerdiń naqty ıesin bir jyl boıy izdedim. Tapqan kezde olar saıajaıdy satýǵa kelispedi. Sebebi buzý jumystaryn kútip otyrǵanyn aıtty. 16 jyl ishinde bir kelmedi, «jerdiń qaıda ornalasqanyn bilmedim» deıdi. Men ózim salǵan úıde 16 jyldan beri turyp kele jatqanymdy kórshilerden rastaý hattar jınap, aqyry dáleldedim. Osylaısha jerdi qaıtadan satyp alýǵa týra keldi. Bul jaǵdaı tek mende ǵana emes, kórshilerimniń kópshiliginde boldy. Biri jer ıesin taýyp kelisse, endi biri áli kúnge deıin ortaq sheshimge kele almaı júr, - dedi turǵyn.

Saıajaı sergeldeńi munymen biter emes. Alaıaq basshylar tipti ıesi bar bir jerdi ekige bólip, eki adamǵa satqan. Turǵyndardyń aıtýynsha, birneshe aı buryn dál osyndaı daý kópbalaly ananyń basynan ótken. Ýaqytsha baspanada turyp jatqan otbasy áp-sátte úıinen shyǵarylǵan. Sebebi, saıajaı buzylady degen habar taraǵannan keıin, jer ıesi óz múlkin satýǵa kóshken. Al kópbalaly ananyń qolynda baý-baqsha telimine qatysty qujat bolǵanymen, jerdiń zańdy ıesi basqa. Turǵyndar bul máseleni adamgershilik turǵysynan sheshýdi surap, ujym bolyp arasha túsken eken.

— Saıajaı buzylatyn kezde bárine jer kerek bolady da, bári satýǵa asyǵady. Al kishkentaı úıde turyp jatqan otbasylar qaıda bararyn bilmeı, panasyz qalady. Jer ıeleri kóbine ózderine tıesili ótemaqyny eshkimmen bóliskisi kelmeıdi. Kópbalaly ananyń jaǵdaıynda qalaı shyryldap, ýaıymdaǵanymyzdy kórseńiz ǵoı. Investorǵa jaǵdaıdy túsindirip, oǵan páter alýǵa kómektesýin suradyq. Mundaı máseleler Polıanka aýmaǵynda 30 jyl ishinde birneshe ret qaıtalandy. Bir ýchaskede úsh úıden bar, biraq qujat bireý ǵana bolatyn jaǵdaı da bolady. Al keıbir saıajaılardyń jeri jalǵa berilgen bolyp shyǵady, - dedi «Polıanka» saıajaı kooperatıviniń tóraıymy.

Investorlar men turǵyndar tartysy

Saıajaılar ornalasqan bul aýmaqqa bolashaq Astananyń jospary áldeqashan bekitilip qoıǵan. Máselen, Fınıkovaıa, Slıvovaıa, Abrıkosovaıa, Ippodromnaıa jáne ıAblonovaıa kóshesinde aldaǵy ýaqytta turǵyn úıler salynady. Bul aýmaqtaǵy saıajaılardy iri qurylys kompanııasy satyp alǵan. Al ózge kóshelerdegi ýchaskelerge túrli nysan salý josparlanǵan. Tıisinshe, ár aýmaqty jobany júzege asyratyn ınvestorlar satyp alady.

— Memlekettik nysandar salynatyn jerler tómen baǵalanyp qala ma dep alańdaımyz. Kópshiliktiń qujattary da tolyq durys emes. Kórshilerimniń jaǵdaıyna qatty alańdaımyn. Qalanyń shyraıly bóliginde ornalasqan bul saıajaılar ádil ári durys baǵalansa eken deımiz. Bul jerdi ár otbasy erikkennen emes, amaldyń joqtyǵynan panalap kelgen. Barlyǵynyń qarjysy jetse, áldeqashan jeke úı satyp alar edi. Biz tek shaǵyn bolsa da óz baspanamyz bolsyn dep, osy jerden jer alǵanbyz. Al ol jerlerdiń alaıaqtyq jolmen satylǵanyn 2000-jyldary kim bilsin? - dedi ol.

Elordanyń bolashaq josparynda bul jerlerdegi keıbir úılerdiń ornyna jol salynǵan. Mysaly, Fınıkovaıa kóshesindegi №227 úı ornalasqan aýmaq joldyń boıyna túsip tur. Turǵyndardyń aıtýynsha, bul úıde eki qarııa turady. Sol sebepti kórshileri olardyń taǵdyryna alańdap otyr.

— Bul úıde múgedektigi bar áıel men ınsýlt alǵan joldasy turady. Olardyń máselesi de basqalarmen birdeı, kezinde saıajaıdy satyp alǵanda aldanyp qalǵan. Investorlar bul jer jol bolady, almaımyz deıdi. Sebebi Beıbarys Sultan kóshesine osy jerden burylys salynady. Biz osy aýmaqta salynatyn turǵyn úıden bir páter berilse eken dep tileımiz. Úıdiń tabany túspeıdi dep, mundaı otbasylardy bólip qaraý durys emes. Eger jas adamdar bolsa bir jón, al bul kisiler — jasy kelgen qarttar. Mundaı jaǵdaıda adamgershilik jaǵy da eskerilýi kerek dep oılaımyz, - dedi Dınara Shaılazımova.

Joǵaryda jazǵandaı Fınıkovaıa kóshesindegi úıler tolyq súriledi. Osyǵan baılanysty qurylys kompanııasy bul aýmaqta sýdy óshirip tastaǵan. Al №227 úıde turatyn qarttar qazir aýyzsýsyz otyr. Áreń júretin jandar endi sý tasyp kún kórýge májbúr. Kórshilerdi «jer ıesi úıdi buzyp tastaýǵa qujat daıyndasa, bul adamdardyń taǵdyry ne bolady?» degen saýal alańdatyp otyr. Sondyqtan memleket tarapynan qoldaý kórsetilse deıdi.

«Bireýge mal qaıǵy, bireýge jan qaıǵy». Saıajaıda bir otbasy panasyz qalýdan qoryqsa, endi biri baspanasyn 150 mıllıon teńgege baǵalap otyr. Qujat boıynsha baý-baqshaǵa arnalǵan jer bolǵanymen, keıbiri úıiniń aldynda kásip ashyp alǵan. Dınara Shaılazımovanyń aıtýynsha, kásipke qatysty zańdy qujat bolmaǵandyqtan, álgi turǵyn ózge adamdardyń da kóshýine kedergi keltirip otyr.

— Keıbir adamdar usynylǵan baǵaǵa kelispeı, shamadan tys ótemaqy surap jatady. Mysaly, bir azamat saıajaıyna 150 mıllıon teńge talap etti. Mundaı baǵaǵa úıler kóbine qalanyń dál ortalyǵynda ǵana satylyp jatady. Al ol kisi «mende eki úı, odan qalsa úıimniń janynda tehnıkalyq qyzmet kórsetý stansasy, ıaǵnı bıznes nysany bar» deıdi. Bir ınvestor sol jerdi 50 mıllıon teńgege satyp alýǵa usynys jasaǵanymen, úı ıesi kelispedi. Sonyń saldarynan búkil kóshedegi úılerdi buzý jumysy toqtap tur. Zańdyq turǵydan qaraǵanda da ol kisiniń talaby tolyq negizdi emes dep oılaımyn, - dedi ol.

Dınara Shaılazımovanyń aıtýynsha, kooperatıvke qarasty qalǵan 12 kóshedegi úıler kezeń-kezeńimen tolyq buzylady. Aldaǵy jyldary bul aýmaqqa zamanaýı turǵyn úıler men ǵımarattar salý josparlanǵan. Alaıda turǵyndardy baspanalarynyń ádil baǵalanýy alańdatady. Óıtkeni osy bes kósheniń ózinde kóptegen daý týyndaǵan. Sondyqtan qalǵan 12 kósheniń turǵyndary kóshirý jumystary zań men adamgershilik aıasynda, tynysh ótkenin qalaıdy.

Saıajaı aýmaǵy qoqys alańyna aınala bastaǵan

Buzylǵan úılerdiń oryndaryna keıbir turǵyndar qoqys tóge bastaǵan. Aıtýlarynsha, júk kóliginiń júrgizýshileri turmystyq qaldyqtardy arnaıy orynǵa aqyly túrde shyǵarýǵa aqsha qımaı, qoqysty osy aýmaqqa tógip ketedi eken. Kóshýge daıyndalyp otyrǵanyna qaramastan, Dınara Shaılazımova mundaı áreketterge baılanysty birneshe ret shaǵym túsirgen. Saıajaıdaǵy quqyqbuzýshylyqtarǵa qatysty Kazinform agenttigi de Astana qalasy polıtsııa departamentine resmı saýal joldady.

— Elorda aýmaǵynda, onyń ishinde saıajaı alqaptaryn turaqty túrde aralaý men patrýldeý júzege asyrylady. Saıajaı alqaptarynda, negizinen urlyq qylmysy men otbasynda alkogoldik ónimderdi tutyný derekteri boıynsha ákimshilik quqyq buzýshylyqtar oryn alyp jatqandyǵyn habarlaımyn, - dep málimdeıdi departament.