Astanada balalardy onlaın qaýipterden qorǵaý tetigi kúsheıedi
ASTANA. KAZINFORM — Elimizde kıberbýllıng pen qaýipti kontent kóbeıgen. Tsıfrlyq tehnologııa qaryshtap damyǵan kezeńde balalar ınternet pen smartfondy erte jastan paıdalanady. Qazaqstanda búginde 6 mıllıon 900 myńǵa jýyq bala turady. Al olardyń onlaın keńistiktegi qaýipsizdigin qamtamasyz etý mańyzdy. Bul másele búgin Astanada ótken «Balalardy tsıfrlyq ortada qorǵaý: ózekti syn-qaterler men tásilder» atty ulttyq konferentsııada talqylandy.
UNICEF mamandarynyń málimetinshe, 2023 jyly balalardyń tsıfrlyq ortadaǵy qaýipsizdigine qatysty zertteý júrgizilgen. Saýalnamaǵa myńnan astam jasóspirim qatysqan. Nátıjesinde olardyń 21 paıyzy kıberbýllıngke ushyraǵany anyqtaldy. Al 10 paıyzy ınternet arqyly tanysqan adammen qupııa kezdesýge barǵan. Alańdatarlyǵy olar bul jaıynda jaqyndaryna aıtpaǵan. Sondaı-aq zertteýge qatysqan balalardyń 7 paıyzy jynystyq sıpattaǵy materıaldardy habarlama arqyly alǵanyn jetkizgen.
— Tsıfrlyq tehnologııalar men jasandy ıntellektiniń qarqyndy damýy balalardyń ómirine eleýli áser etip otyr. Sondyqtan bul másele búgingi kúni ózekti bolyp sanalady. Zertteý nátıjelerine súıensek, Qazaqstandaǵy balalar ınternetti 5–8 jastan bastap qoldana bastaıdy. Sonymen qatar, kıberbýllıngke kóbine qyz balalardyń jıi ushyraıtyny anyqtalǵan. Saýalnamaǵa 9–17 jas aralyǵyndaǵy balalar qatysyp, olardyń ishinde ásirese 10–11 jastaǵy balalardyń onlaın keńistikte túrli máselege jıi kezdesetini belgili boldy, - dedi ıÝNISEF balalardyń onlaın qaýipsizdigi boıynsha ulttyq sarapshysym Qundyz Turabaı.
Mamandardyń aıtýynsha, bul kórsetkish búginde odan ári ósýi múmkin. Osyǵan baılanysty memlekettik organdarmen birlesip, jańa zertteý júrgizý josparlanyp otyr.
Budan bólek, Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi 2025 jyly ınternet keńistikte zańǵa qaıshy 270 myńnan astam kontent anyqtaǵan. Onyń 60 paıyzy jynystyq sıpattaǵy materıaldar.
— QR Mádenıet jáne aqparat mınıstrligi halyqaralyq tájirıbeni eskere otyryp, onlaın-platformalarmen birlesip balalardy qorǵaý tetikterin kúsheıtý baǵytynda jumys júrgizip keledi. Qazirgi tańda kóptegen platformalarda ata-analyq baqylaý quraldary bar. Olar jas shekteýlerin qoıýǵa, ekran ýaqytyn retteýge múmkindik beredi. Sonymen qatar, onlaın-oıyndarǵa baqylaý da kúsheıtilýde. Roblox boıynsha týyndaǵan máselelerge baılanysty platforma ókilderimen ózara jumys júrgizilip, túıtkilder kezeń-kezeńimen sheshilip jatyr, - dedi QR Mádenıet jáne aqparat vıtse-mınıstri Evgenıı Kochetov.
Aıta keteıik, Qazaqstanda ata-analar tarapynan balalardy tárbıeleý kezinde zorlyq-zombylyq elementterin qoldaný aıtarlyqtaı azaıǵan.
