Ara óliminiń kóbeıýi ekojúıeni buzyp jatyr — sheteldegi qazaq baspasózi
Kazinform HAA sheteldegi qazaq tilinde taraıtyn aqparat kózderine aptalyq sholýyn usynady.
Ózbekstan elshisi Almaty ákimimen kezdesý ótkizdi — ÓzA
Ózbekstannyń Qazaqstandaǵy elshisi Bahtıer Ibragımovtyń Almaty qalasyna jasaǵan jumys sapary aıasynda ekijaqty yntymaqtastyqty odan ári keńeıtýge baǵyttalǵan birqatar kezdesý ótti.
«ÓzA» aqparat agenttiginiń «Dunyo» aqparat agenttigine silteme jasap habarlaýynsha, kezdesýlerge Almaty qalasy ákimdiginiń ókilderi, tıisti mekemeler, iskerlik orta jáne sarapshylar qatysty.
Keltirilgen derekterge súıensek, Almaty qalasynyń ákimi Darhan Satybaldymen ótken kezdesýde Ózbekstan men Qazaqstan arasyndaǵy qarym-qatynastardyń qarqyndy damyp kele jatqany atap ótilgen. Taraptar óńiraralyq yntymaqtastyqty tereńdetý jáne birlesken jobalardy júzege asyrý máseleleri boıynsha pikir almasty.
Sonymen qatar, Darhan Satybaldy Ózbekstanmen áriptestiktiń joǵary qarqynyn erekshe atap ótip, 2025 jylǵy qarasha aıynda Qazaqstan Prezıdenti Qasym-Jomart Toqaevtyń Ózbekstanǵa memlekettik sapary, sondaı-aq 2025 jylǵy naýryz aıynda Ózbekstan Prezıdenti Shavkat Mırzıeevtiń Almaty qalasyna jasaǵan jumys sapary eki el óńirleri arasyndaǵy baılanystardy aıtarlyqtaı jandandyra túskenin aıtqan.
Málimetterge sáıkes, bıylǵy jyldyń 9 aıynyń qorytyndysy boıynsha Almaty men Ózbekstan óńirleri arasyndaǵy taýar aınalymy 20 paıyzǵa ósip, 850 mıllıon AQSh dollarynan asty.
Sondaı-aq osy aptada «ÓzA»-da «Ózbekstan alǵash ret jer serigi men kosmonavtyn ǵaryshqa ushyrady» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy.
Atalǵan aqparat kóziniń dereginshe, táýelsiz Ózbekstan tarıhynda tuńǵysh ret otandyq jasandy jer serigin orbıtaǵa shyǵarý jáne ózbek azamatynan tuńǵysh kosmonavtty ǵaryshqa attandyrý jónindegi tarıhı bastama jarııa etildi.
Bul týraly Memleket basshysy Shavkat Mırzıeev Ózbekstan halqyna arnaǵan dástúrli Joldaýynda málimdegen.
— Búgin sizderge taǵy bir mańyzdy jańalyqty aıtqym keledi. Táýelsiz Ózbekstan tarıhynda alǵash ret ǵarysh salasynda jasandy jer serigin ushyrý jáne elimizdiń azamaty — tuńǵysh ózbek kosmonavtyn ǵaryshqa jiberý jónindegi jumystardy bastadyq, — dedi Prezıdent.
Bul bastama Ózbekstannyń joǵary tehnologııalar dáýirine nyq qadam basqanyn kórsetip, jas urpaqty ǵylym men bilimge yntalandyratyn jańa múmkindikterge jol ashpaq, dep túıindeıdi ÓzA.
Qytaı-Qazaqstan yntymaqtastyǵynyń 2025 jylǵy 10 salasy — «Halyq gazeti»
Qytaılyq «Halyq gazeti» basylymy ótken jyldyń qorytyndysy boıynsha, Qytaı-Qazaqstan yntymaqtastyǵynyń 2025 jylǵy 10 salasyna toqtalǵan.
Atap aıtqanda, el basshylary arasyndaǵy jıi qarym-qatynas, ekonomıkalyq jáne saýda yntymaqtastyǵynyń jańa deńgeıge jetýi, logıstıkalyq arnalardaǵy jańalyqtar. Sondaı-aq energetıka salasyndaǵy negizgi jobalar sátimen bastalýy, Qazaqstandaǵy «Qytaı týrızm jyly» jáne bilim berý salasyndaǵy yntymaqtastyqtyń jemisti nátıjeleri. Sonymen qatar Qytaı men Qazaqstan arasyndaǵy mádenı almasý tereńdeı túsýi, tsıfrlyq ekonomıka men joǵary tehnologııalar yntymaqtastyqtyń jańa belesterine aınalý atap ótiledi.
Sondaı-aq osy aptada «Halyq gazeti» basylymynda «Qytaıdyń magnıtti poıyzy synaq kezinde 800 km/saǵ jyldamdyqpen jańa rekord ornatty» degen taqyryptaǵy aqparat jaryq kórdi.
Atalǵan BAQ-tyń dereginshe, Hýbeı ólkesindegi Shyǵys kóliniń joǵary jyldamdyqty temirjol zerthanasy jaqynda óziniń synaq jolynda 1,1 tonnalyq poıyz modelin nebári 5,3 sekýndta 800 km/saǵ jyldamdyqqa jetkizgenin jarııalady.
Synaq uzyndyǵy 1000 metrlik jolda júrgizilgen. Poıyz shamamen 600 metrde eń joǵary jyldamdyǵyna jetip, keıin birtindep baıaýlap, máre syzyǵyna qaraı jyljyp, búkil sapardy 8 sekýndta aıaqtaǵan.
— Zerthana bul jetistikke «turaqty magnıtti elektrlik levıtatsııalyq baǵyttaý + elektromagnıttik qozǵaýshy kúsh» júıesiniń arqasynda qol jetkizilgenin, joǵary jyldamdyqty aerodınamıkalyq turaqtylyq sııaqty qıyndyqtardy sátti jeńip shyqqanyn málimdedi, — dep jazady «Halyq gazeti».
Irannyń eń kóp eksporttalatyn taýarlary qandaı? — ParsToday
Iran Islam Respýblıkasynyń eksporty, el ekonomıkasynyń negizgi tirekteriniń biri sanalady jáne túrli taýarlar eksportqa jiberiledi, sonymen shetel valıýtasyn qamtamasyz etip jatyr jáne óndiristik qýattardy engizýde mańyzdy ról atqarady. Jalpy, Irannyń eksporty eki bólikke bólinedi: munaı eksporty jáne munaı emes eksport, dep jazdy ParsToday aqparat agenttigi.
ParsToday aqparat agenttigi Irannyń eksporttyq ónimderiniń birneshe túrin atap ótken.
Atap aıtqanda, munaı jáne munaı-hımııa ónimder, qurylys materıaldary men mıneraldary, aýyl sharýashylyǵy men mal sharýashylyǵy ónimderi jáne qolóner jáne dástúrli taýarlar qatarlylar.
Sondaı-aq bul tórt saladan basqa taýarlar da bar. Qaǵaz jáne qaǵazdan jasalǵan buıymdar, jıhaz, temeki, táttiler men shokolad, kıim-keshek, tipti pemza, ılengen bylǵary jáne mııa tamyry sııaqty arnaıy taýarlar da Irannyń eksporttyq tiziminde tur.
Sondaı osy aptanyń basynda ParsToday aqparat agenttiginde «Qazaqstan ırantanýshylarynyń kezekti jınalysy ótti» degen taqyryptaǵy aqparat jarııalandy.
Irandyq BAQ-tyń dereginshe, Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń oqytýshylary men magıstrant-doktoranttary Qazaqstan ırantanýshylarynyń kezekti jınalysyna qatysty.
26 jeltoqsanda Ál-Farabı atyndaǵy QazUÝ-diń shyǵystaný fakýlteti Taıaý Shyǵys jáne Ońtústik Azııa kafedrasynyń ırantanýshy oqytýshylary men magıstrant-doktoranttary Almaty qalasyndaǵy Iran Islam Respýblıkasynyń Bas konsýldyǵy janyndaǵy Iran Mádenı ortalyǵynda ótken Qazaqstan ırantanýshylarynyń kezekti jınalysyna qatysty. Bul otyrysty Iran Mádenı ortalyǵynyń basshysy Hosseın Aǵazade myrza uıymdastyrǵan.
Otyrysta Qazaqstan ırantanýshylar assotsıatsııasyn resmı tirkeý úshin jasalyp jatqan jumystar boıynsha Batyrhan Bolatbek esep berdi. Sondaı-aq bolashaq assotsıatsııanyń atqaratyn jumystarynyń jalpy baǵyttary talqylandy.
Iran mádenı ortalyǵy tarapynan aýdarmashy Gaýhar Omarhanova men Baǵdat Qudııarǵa arnaıy syılyqtar jáne jınalǵan ırantanýshylarǵa jaryq kórgen jańa kitap syılyqqa tartý etildi.
Ara óliminiń kóbeıýi ekojúıeni buzyp jatyr — TRT
Aralar — tek bal óndiretin jándikter ǵana emes. Aralar tabıǵat úshin áldeqaıda zor mańyzǵa ıe. Óıtkeni ekojúıeniń turaqty saqtalýynda aralardyń róli sheshýshi.
Dál osy sebepti sońǵy jyldary aralardyń jappaı qyrylýy qoǵamda úlken alańdaýshylyq týdyryp otyr.
Bul týraly osy aptada Túrkııa Radıo Televızııa portaly habarlady.
«TRT»-nyń dereginshe, aralardyń mańyzy tek balmen shektelmeıdi. Aýyl sharýashylyǵy óndirisiniń úzdiksizdigi men ekojúıe tepe-teńdiginiń saqtalýy da kóbine aralarǵa baılanysty.
Alaıda sońǵy jyldary osy bir erekshe jándikterdiń jappaı qyrylýy týraly habarlar jıileı tústi. Endeshe, ara óliminiń artynda qandaı sebepter jatyr? Bul másele tabıǵattyń tepe-teńdigine qalaı áser etedi?
Túrkııalyq basylym osy suraqtardy Dúzdje ýnıversıteti Ara sharýashylyǵy ǵylymı-zertteý, damytý jáne qoldaný ortalyǵynyń dırektory, professor Meral Kekechoǵlýǵa qoıǵan.
«TRT»-nyń málimetinshe, ara ólimi kóptegen faktorǵa baılanysty. Aralardyń qyrylýy men ara ónimderiniń ónimdiliginiń tómendeýi sońǵy jyldary álemniń kóptegen elinde baıqalyp otyr.
Professor Kekechoǵlýnyń aıtýynsha, jappaı ara óliminiń negizgi sebepterin eki topqa bólip qarastyrý qajet. Sonyń biri — makroekologııalyq faktorlar bolsa, al endi biri mıkroekologııalyq faktorlarǵa baılanysty, ıaǵnı uıa ishindegi jaǵdaılar men ara ósirýshiler jiberetin qateler jatady.
Professor osy eki faktorǵa baılanysty keńinen toqtalǵan.
Túrkııa Radıo Televızııa portaly jazba sońynda aralar tek ekojúıe úshin ǵana emes, adam densaýlyǵy úshin de asa mańyzdy ekenin aıtady. Sonymen qatar, aralar — tek bal jasaıtyn usaq jándikter emes. Olar — tirshiliktiń jalǵasýy úshin mańyzdy býyn. Aralardy qorǵaý — ózimizdi jáne bolashaǵymyzdy qorǵaý dep túıindeıdi.